Vì sao giá vàng trong nước cao hơn thế giới? Cách tính chênh lệch giá vàng
Giá vàng trong nước cao hơn thế giới chủ yếu vì vàng không được tự do nhập khẩu vào Việt Nam. Từ năm 2012 đến tháng 10/2025, chỉ Nhà nước được nhập vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng; hiện nay việc nhập khẩu vẫn cần giấy phép và hạn mức của Ngân hàng Nhà nước. Khi kênh nhập khẩu bị giới hạn, giá trong nước do cung cầu trong nước quyết định và có thể cách xa giá thế giới nhiều tháng liền. Sáng 4/11/2026, giá bán vàng miếng SJC cao hơn giá thế giới quy đổi khoảng 17,5 triệu đồng/lượng, tương đương 14,2%.
1. Giá vàng thế giới và giá vàng trong nước khác nhau thế nào?
Giá vàng thế giới và giá vàng trong nước khác nhau ở đồng tiền, đơn vị khối lượng và nơi hình thành giá. Giá vàng thế giới tính bằng đô la Mỹ cho một ounce troy (31,1034768 gam), hình thành trên các thị trường lớn như London và New York. Giá tham chiếu chính thức là LBMA Gold Price, xác định qua hai phiên đấu giá mỗi ngày tại London; báo chí Việt Nam thường dùng giá giao ngay trên Kitco để so sánh.
Giá vàng trong nước tính bằng đồng cho một lượng (còn gọi là cây). 1 lượng bằng 10 chỉ, tức 37,5 gam. Mỗi doanh nghiệp, ngân hàng được cấp phép kinh doanh vàng miếng tự niêm yết giá mua vào và giá bán ra; Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đăng lại các mức giá này trên trang của mình theo Điều 16 Nghị định 24/2012/NĐ-CP. Khi báo chí nói "giá vàng SJC", đó là giá vàng miếng thương hiệu SJC do Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn niêm yết.
Hai loại giá này không so sánh trực tiếp được. Phải quy đổi giá thế giới sang đồng/lượng trước, rồi mới tính chênh lệch.
2. Cách tính chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới
Chênh lệch giá vàng được tính bằng giá bán vàng trong nước trừ giá thế giới đã quy đổi sang đồng/lượng. Vì 1 lượng nặng 37,5 gam, còn 1 ounce troy nặng 31,1034768 gam, nên 1 lượng bằng khoảng 1,2057 ounce. Giá thế giới quy đổi là:
Trong đó là giá vàng thế giới (USD/ounce), là tỷ giá (đồng/USD), là giá thế giới quy đổi (đồng/lượng). Chênh lệch tuyệt đối là ; chênh lệch tương đối là .
Ví dụ với số liệu lúc 9 giờ sáng 4/11/2026 do Vietstock đưa tin: giá thế giới 3.951 USD/ounce, tỷ giá bán của Vietcombank 25.960 đồng/USD, vàng miếng SJC bán ra 141,2 triệu đồng/lượng.
| Bước | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Giá thế giới | Giá giao ngay lúc 9h | 3.951 USD/ounce |
| Đổi sang USD/lượng | 3.951 × 1,20565 | 4.763,5 USD/lượng |
| Đổi sang đồng/lượng | 4.763,5 × 25.960 | 123,66 triệu đồng/lượng |
| Giá bán vàng miếng SJC | Niêm yết lúc 9h | 141,2 triệu đồng/lượng |
| Chênh lệch | 141,2 − 123,66 | 17,54 triệu đồng/lượng (14,2%) |

Con số chênh lệch phụ thuộc vào tỷ giá được chọn. Cùng thời điểm trên, nếu dùng tỷ giá trung tâm 25.627 đồng/USD (xem Tỷ giá trung tâm là gì?), chênh lệch là 19,1 triệu đồng; nếu dùng tỷ giá thị trường tự do khoảng 26.150 đồng/USD, chênh lệch còn 16,6 triệu đồng. Phần lớn các bài báo dẫn trong bài này dùng tỷ giá bán của Vietcombank.
Lưu ý: Giá thế giới quy đổi chưa gồm thuế, phí vận chuyển, bảo hiểm và chi phí gia công. Đây là mốc so sánh, không phải giá vốn nếu nhập vàng về Việt Nam.
3. Nguyên nhân giá vàng trong nước cao hơn thế giới
Giá vàng trong nước cao hơn thế giới vì kênh đưa vàng từ nước ngoài vào bị giới hạn, trong khi nhu cầu giữ vàng trong nước lớn. Chi phí, thuế và thương hiệu chỉ giải thích được một phần nhỏ.
3.1. Vàng không được nhập khẩu tự do
Trên một thị trường mở, nếu vàng trong nước đắt hơn thế giới 14%, doanh nghiệp sẽ mua vàng ở nước ngoài, mang về bán. Việc mua thấp bán cao như vậy (kinh doanh chênh lệch giá, arbitrage) làm tăng cung trong nước và kéo hai mức giá lại gần nhau, chỉ còn cách nhau bằng chi phí vận chuyển và thuế. Ở Việt Nam, kênh này bị giới hạn bằng quy định.
Khoản 3 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP, hiệu lực từ 25/5/2012, quy định "Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng". Khoản này bị bãi bỏ bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 10/10/2025. Nghị định 390/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 16/10/2026, tiếp tục sửa đổi một số điều; nội dung hiện hành được NHNN hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 117/2026/VBHN-NĐ-NHNN ngày 28/10/2026.
Theo văn bản hiện hành, nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng cần hạn mức hằng năm và giấy phép từng lần do NHNN cấp (khoản 1 Điều 14). Các kênh nhập vàng nguyên liệu khác chủ yếu gắn với hợp đồng gia công, xuất khẩu trang sức hoặc mục đích công nghiệp, y tế (các khoản 4, 5, 6 và 8 Điều 14). Chỉ doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng và ngân hàng thương mại có vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng, đã được cấp giấy phép sản xuất vàng miếng, mới được xét cấp hạn mức (Điều 11a). Tổng hạn mức được xây dựng dựa trên tình hình kinh tế vĩ mô, mục tiêu chính sách tiền tệ và quy mô dự trữ ngoại hối (Điều 16), vì mỗi lượng vàng nhập về phải trả bằng ngoại tệ.
Tại họp báo ngày 14/4/2026, NHNN cho biết đã nhận 11 hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng và đang phối hợp với các bộ, ngành để xem xét. Đến ngày 8/11/2026, GoFinanceVN chưa tìm thấy thông báo chính thức về giấy phép sản xuất hay hạn mức nhập khẩu đã được cấp.
3.2. Nguồn cung vàng miếng gần như không tăng trong nhiều năm
Trong thời gian độc quyền, nguồn cung vàng miếng mới chỉ đến từ NHNN. NHNN chọn thương hiệu SJC cho vàng miếng do Nhà nước tổ chức sản xuất, và theo NHNN, từ năm 2014 đến năm 2023, NHNN không cung thêm vàng miếng ra thị trường. Lượng vàng miếng SJC lưu hành gần như cố định, nên khi nhu cầu tăng, giá phải tăng để cân bằng.
Tác động của nguồn cung thể hiện rõ năm 2024. NHNN tổ chức đấu thầu bán vàng miếng từ tháng 4/2024, sau đó từ ngày 3/6/2024 bán trực tiếp qua Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank và Công ty SJC. Theo SGGP, chênh lệch giảm từ mức 18–20 triệu đồng/lượng lúc đỉnh xuống khoảng 4,2 triệu đồng/lượng vào ngày 7/6/2024 (GoFinanceVN tự tính lại được khoảng 4,3 triệu). Đến ngày 24/2/2025, chênh lệch chỉ còn khoảng 1 triệu đồng/lượng.
3.3. Nhu cầu giữ vàng của người Việt Nam lớn
Người Việt Nam có thói quen giữ vàng để tích lũy, một phần vì trải qua nhiều giai đoạn lạm phát cao làm tiền đồng mất giá. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam năm 2025 khoảng 36,1 tấn, giảm 14% so với năm 2024 (VnExpress dẫn báo cáo của tổ chức này). Với nguồn cung bị giới hạn, nhu cầu lớn đẩy giá lên thay vì kéo thêm vàng vào.
Vì sao đồng tiền mất giá theo thời gian được giải thích trong bài Vì sao tiền mất giá?
Hội đồng Vàng Thế giới cũng ghi nhận rằng tình trạng thiếu vàng miếng SJC đẩy mức chênh so với giá quốc tế lên hơn 550 USD/ounce trong quý IV/2025, và người mua chuyển sang vàng nhẫn 24K. Mức 17,54 triệu đồng/lượng ngày 4/11/2026 tương đương khoảng 560 USD/ounce, gần với mức đó.
3.4. Chi phí, thuế và chênh lệch mua bán chỉ giải thích phần nhỏ
Chi phí đưa vàng về và kinh doanh vàng có thật, nhưng nhỏ so với mức chênh trên 10% như hiện nay. Ngày 24/2/2025, khi nguồn cung vàng miếng dồi dào hơn, chênh lệch chỉ khoảng 1 triệu đồng/lượng (1,1%), cho thấy chi phí và biên lợi nhuận thông thường nằm quanh mức này. Các khoản khác cũng nhỏ:
- Chênh lệch giữa giá mua và giá bán của SJC ngày 4/11/2026 là 3 triệu đồng/lượng (2,1% giá bán). Khoản này giải thích vì sao giá bán cao hơn giá mua, nhưng không giải thích vì sao chính giá mua vào của SJC (138,2 triệu đồng) vẫn cao hơn giá thế giới quy đổi 11,8%.
- Giá vàng thế giới tính cho vàng nguyên chất, nên việc vàng miếng SJC có hàm lượng 99,99% gần như không làm chênh lệch tăng thêm. Kể cả khi so với mức hàm lượng tối thiểu 99,5% mà Nghị định cho phép nhập khẩu (khoản 10 Điều 14), phần này chỉ khoảng 0,6 triệu đồng/lượng.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực từ 1/7/2026) quy định thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng vàng miếng, tức khoảng 0,14 triệu đồng/lượng. Theo Bộ Tài chính (30/6/2026), khoản thuế này chưa được thu vì Chính phủ chưa quy định chi tiết.
3.5. Thương hiệu SJC
Vàng miếng SJC thường đắt hơn vàng nhẫn cùng hàm lượng, vì từng là thương hiệu vàng miếng duy nhất do Nhà nước tổ chức sản xuất và được giao dịch phổ biến nhất. Ngày 4/11/2026, nhẫn SJC bán ra 138,3 triệu đồng/lượng, thấp hơn vàng miếng 2,9 triệu đồng. Tuy vậy, chính giá nhẫn cũng cao hơn giá thế giới quy đổi 14,6 triệu đồng (11,8%). Điều này cho thấy phần lớn chênh lệch đến từ việc thiếu vàng nguyên liệu nói chung, không chỉ từ thương hiệu.
4. Chênh lệch giá vàng qua các thời kỳ
Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới thay đổi rất mạnh theo thời gian, từ gần 0 đến gần 40% giá thế giới. Hình 2 tính lại chênh lệch tại bảy thời điểm có đủ giá SJC, giá thế giới và tỷ giá trong cùng một bài báo.

Ngày 22/9/2022 và ngày 4/11/2026, chênh lệch tuyệt đối gần bằng nhau (19,0 và 17,5 triệu đồng/lượng). Nhưng năm 2022, giá thế giới quy đổi chỉ khoảng 47,6 triệu đồng/lượng, nên chênh lệch năm 2022 bằng gần 40% giá thế giới, còn năm 2026 là 14,2%. Khi giá vàng đã tăng gấp hai, ba lần, so sánh chênh lệch theo phần trăm mới phản ánh đúng mức độ.
Ghi nhớ: Chênh lệch thu hẹp khi có thêm nguồn cung vào thị trường (giữa năm 2024 đến đầu năm 2025) và nới rộng khi nguồn cung không theo kịp nhu cầu (năm 2026).
5. Những hiểu nhầm thường gặp về chênh lệch giá vàng
5.1. "Giá vàng trong nước cao vì tỷ giá tăng"
Tỷ giá đã nằm trong công thức quy đổi. Khi đồng Việt Nam mất giá 1% so với USD, giá thế giới quy đổi cũng tăng 1%. Tỷ giá giải thích vì sao giá vàng tính bằng đồng tăng, nhưng không giải thích phần chênh lệch nằm ngoài giá quy đổi. Cách đọc tỷ giá được giải thích trong bài Tỷ giá hối đoái là gì?
5.2. "Chênh lệch là lợi nhuận của doanh nghiệp bán vàng"
Không hẳn. Giá mua vào của doanh nghiệp cũng cao hơn giá thế giới quy đổi, tức người bán vàng cho doanh nghiệp cũng nhận phần chênh lệch đó. Chênh lệch là giá của sự khan hiếm vàng trong nước. Giá trị vàng miếng của mọi người đang nắm giữ đều đã bao gồm phần chênh lệch này.
5.3. "Chênh lệch sẽ tự mất đi"
Chênh lệch không có cơ chế tự thu hẹp nếu kênh nhập khẩu vẫn bị giới hạn: giai đoạn 2014–2023, khi NHNN không bổ sung vàng miếng, chênh lệch tồn tại nhiều năm. Ngược lại, khi nguồn cung tăng, chênh lệch có thể giảm rất nhanh. Người mua vàng miếng ở mức chênh lệch cao chịu thêm một loại rủi ro ngoài biến động giá thế giới: theo SGGP, giá SJC giảm hơn 15 triệu đồng/lượng từ đỉnh ngày 10/5/2024 đến ngày 7/6/2024, cùng lúc chênh lệch giảm từ 18–20 triệu xuống khoảng 4,2–4,3 triệu đồng/lượng.
6. Câu hỏi thường gặp
1 lượng vàng bằng bao nhiêu ounce?
1 lượng (37,5 gam) bằng khoảng 1,2057 ounce troy; 1 ounce troy bằng khoảng 0,8294 lượng. Khi quy đổi cần dùng ounce troy (31,10 gam) chứ không phải ounce thông thường (28,35 gam); nhầm hai đơn vị này làm kết quả sai khoảng 10%.
Ai quyết định giá vàng SJC?
Công ty SJC và các doanh nghiệp, ngân hàng được cấp phép tự niêm yết giá mua, bán vàng miếng. NHNN quản lý thị trường vàng thay mặt Chính phủ (xem Ngân hàng Nhà nước làm gì?), đăng giá do các đơn vị cung cấp và chỉ công bố giá bán của chính mình trong những đợt NHNN trực tiếp bán vàng, như mức 78,98 triệu đồng/lượng ngày 3/6/2024.
Vàng nhẫn có chênh lệch với giá thế giới không?
Có. Vàng nhẫn 99,99% cũng được sản xuất từ vàng nguyên liệu, mà nguồn vàng nguyên liệu nhập khẩu cũng cần giấy phép. Ngày 4/11/2026, nhẫn SJC bán ra cao hơn giá thế giới quy đổi khoảng 14,6 triệu đồng/lượng.
Kết luận
Giá vàng trong nước cao hơn thế giới vì vàng không được nhập khẩu tự do, nên giá trong nước do lượng vàng sẵn có và nhu cầu trong nước quyết định. Muốn đánh giá chênh lệch, cần quy đổi đúng ounce sang lượng, ghi rõ tỷ giá và thời điểm, và so sánh theo phần trăm thay vì chỉ theo triệu đồng.
Bài viết mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư.
Nguồn tham khảo
- Văn bản hợp nhất 117/2026/VBHN-NĐ-NHNN ngày 28/10/2026, Nghị định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (hợp nhất Nghị định 24/2012/NĐ-CP, 232/2025/NĐ-CP, 390/2026/NĐ-CP): https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/10/117-vbhn-nhnn.signed.pdf
- Tạp chí Ngân hàng, "Chính thức bãi bỏ quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng…" (27/8/2025): https://tapchinganhang.gov.vn/chinh-thuc-bai-bo-quy-dinh-nha-nuoc-doc-quyen-san-xuat-vang-mieng-xuat-nhap-khau-vang-nguyen-lieu-de-san-xuat-vang-mieng-16453.html
- VOV, "Đã có 11 hồ sơ đề nghị cấp phép sản xuất vàng miếng" (14/4/2026): https://vov.vn/kinh-te/da-co-11-ho-so-de-nghi-cap-phep-san-xuat-vang-mieng-post1283967.vov
- VietNamNet, "Ngân hàng Nhà nước 10 năm liền không cung vàng miếng ra thị trường" (13/6/2025): https://vietnamnet.vn/ngan-hang-nha-nuoc-10-nam-lien-khong-cung-vang-mieng-ra-thi-truong-2411273.html
- Vietstock, "Vàng SJC cao hơn thế giới hơn 17 triệu đồng/lượng" (4/11/2026): https://vietstock.vn/2026/11/vang-sjc-cao-hon-the-gioi-hon-17-trieu-dongluong-759-1511387.htm
- SGGP, "Giá vàng SJC thu hẹp chênh lệch với giá vàng thế giới, khoảng cách chỉ còn 4,2 triệu đồng/lượng" (7/6/2024): https://www.sggp.org.vn/gia-vang-sjc-thu-hep-chenh-lech-voi-gia-vang-the-gioi-khoang-cach-chi-con-42-trieu-dongluong-post743485.html
- Tuổi Trẻ, "Giá vàng trở lại ngưỡng 92 triệu đồng/lượng" (24/2/2025): https://tuoitre.vn/gia-vang-tro-lai-nguong-92-trieu-dong-luong-20250224124355343.htm
- Báo Đấu thầu, "NHNN công bố giá bán vàng miếng SJC trực tiếp là 78,98 triệu đồng/lượng": https://baodauthau.vn/nhnn-cong-bo-gia-ban-vang-mieng-sjc-truc-tiep-la-7898-trieu-dongluong-post156880.html
- VOV English, "World Gold Council: Vietnam hit by gold supply constraints" (30/1/2026): https://english.vov.vn/en/economy/world-gold-council-vietnam-hit-by-gold-supply-constraints-post1265423.vov
- VnExpress International, "Vietnam the only Southeast Asian country to see gold sales decline in 2025": https://e.vnexpress.net/news/business/markets/vietnam-the-only-southeast-asian-country-to-see-gold-sales-decline-in-2025-5011751.html
- LBMA, Precious Metal Prices: https://www.lbma.org.uk/prices-and-data/precious-metal-prices
- VTC News, "Bộ Tài chính nói rõ việc đánh thuế mua bán vàng miếng chưa tính từ 1/7" (30/6/2026): https://www.vtcnews.vn/bo-tai-chinh-noi-ro-viec-danh-thue-mua-ban-vang-mieng-chua-tinh-tu-1-7-ar1026424.html
- Liên đoàn Luật sư Việt Nam (lsvn.vn), "Bộ Tài chính: chưa đánh thuế TNCN với giao dịch vàng miếng" (3/6/2026): https://lsvn.vn/bo-tai-chinh-chua-danh-thue-tncn-voi-giao-dich-vang-mieng-a173677.html
- Số liệu Hình 2 (VOV, SGGP, Tuổi Trẻ, VnExpress, Thương hiệu & Công luận, CafeF, Vietstock): đường dẫn trong data.csv
Đọc tiếp: Tỷ giá hối đoái là gì?