ACCA là gì? Chương trình gồm những gì và dành cho ai?
ACCA (Association of Chartered Certified Accountants) là Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc, một tổ chức nghề nghiệp kế toán thành lập năm 1904. Cái mà người Việt hay gọi là "chứng chỉ ACCA" hay "bằng ACCA" thực chất là tư cách hội viên của hiệp hội này, có được sau khi đỗ các môn thi, hoàn thành mô-đun đạo đức nghề nghiệp và đủ 36 tháng kinh nghiệm làm việc. Bài viết giải thích cấu trúc chương trình hiện hành, những thay đổi từ năm 2027, mức độ khó qua tỷ lệ đỗ và điểm khác nhau giữa ACCA với chứng chỉ kiểm toán viên (CPA) Việt Nam.
1. ACCA là gì?
ACCA là một hiệp hội nghề nghiệp toàn cầu về kế toán, đặt trụ sở tại Vương quốc Anh, cấp danh hiệu hội viên Chartered Certified Accountant cho người đáp ứng đủ yêu cầu về thi, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm. Theo trang giới thiệu của ACCA (truy cập 08/11/2026), hiệp hội có hơn 266.100 hội viên và 546.500 học viên ở 179 quốc gia.
Điểm cần phân biệt là ACCA là tư cách hội viên của một tổ chức nghề nghiệp, không phải văn bằng đại học và không phải giấy phép hành nghề do nhà nước Việt Nam cấp. Hội viên phải đóng phí hằng năm và học cập nhật kiến thức. Theo hướng dẫn của ACCA, phần lớn hội viên cần 40 đơn vị phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD – Continuing Professional Development) mỗi năm, trong đó 21 đơn vị phải kiểm chứng được; một đơn vị tương đương một giờ học.
Ở Việt Nam, ACCA được Bộ Tài chính nêu tên trong danh sách tổ chức nghề nghiệp nước ngoài được thừa nhận, cùng CPA Australia và ICAEW (Điều 10 Thông tư 91/2017/TT-BTC). Nhờ vậy hội viên ACCA có lối đi riêng để lấy chứng chỉ kiểm toán viên Việt Nam, trình bày ở mục 5.
2. Chương trình ACCA gồm những gì?
Để trở thành hội viên ACCA theo cấu trúc hiện hành, một người phải hoàn thành ba điều kiện: đỗ 13 môn thi, hoàn thành mô-đun đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp, và có tối thiểu 36 tháng kinh nghiệm được xác nhận. Ba điều kiện này độc lập với nhau: đỗ hết các môn thi chưa đủ để trở thành hội viên.

2.1. 13 môn thi ở ba cấp độ
Chương trình thi hiện hành gồm 13 môn, chia thành ba cấp độ. Cấp chiến lược có 6 môn nhưng học viên chỉ thi 4: hai môn bắt buộc và hai môn tự chọn trong bốn.
| Cấp độ | Môn thi | Số môn phải thi |
|---|---|---|
| Kiến thức ứng dụng (Applied Knowledge) | Kinh doanh và công nghệ (BT), Kế toán tài chính (FA), Kế toán quản trị (MA) | 3 |
| Kỹ năng ứng dụng (Applied Skills) | Luật doanh nghiệp và kinh doanh (LW), Thuế (TX), Báo cáo tài chính (FR), Quản trị hiệu quả hoạt động (PM), Quản trị tài chính (FM), Kiểm toán và dịch vụ đảm bảo (AA) | 6 |
| Chuyên môn chiến lược, bắt buộc (Strategic Professional – Essentials) | Lãnh đạo kinh doanh chiến lược (SBL), Báo cáo kinh doanh chiến lược (SBR) | 2 |
| Chuyên môn chiến lược, tự chọn (Options) | Chọn 2 trong 4: Quản trị tài chính nâng cao (AFM), Kiểm toán nâng cao (AAA), Thuế nâng cao (ATX), Quản trị hiệu quả nâng cao (APM) | 2 |
Nội dung các môn bám theo chuẩn mực quốc tế. Môn FR và SBR dựa trên chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS); môn FM có các chủ đề như chi phí vốn và định giá doanh nghiệp, tương tự nội dung bài WACC là gì? và Định giá doanh nghiệp là gì?. Môn thuế và luật có phiên bản theo từng quốc gia; người học nên kiểm tra phiên bản áp dụng khi đăng ký.
Theo trang hướng dẫn của ACCA cho Việt Nam, các môn thi theo kỳ được tổ chức bốn lần mỗi năm vào tháng 3, 6, 9 và 12. Các môn cấp Kiến thức ứng dụng và môn LW (bản Toàn cầu và bản Anh) thi trên máy tính theo lịch linh hoạt (on-demand).
2.2. Mô-đun đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp
Mô-đun đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp (EPSM – Ethics and Professional Skills Module) là phần học trực tuyến bắt buộc, không phải một môn thi. Theo ACCA, mô-đun này rèn đạo đức nghề nghiệp và các kỹ năng nghề nghiệp mà nhà tuyển dụng cần ở người làm kế toán. Học viên muốn hoàn thành EPSM theo cấu trúc hiện hành phải làm xong trước giữa tháng 7/2027.
2.3. 36 tháng kinh nghiệm thực tế
Yêu cầu kinh nghiệm thực tế (PER – Practical Experience Requirement) gồm hai phần: tối thiểu 36 tháng làm việc có giám sát ở vị trí kế toán hoặc tài chính phù hợp, và đạt 9 mục tiêu nghề nghiệp (performance objectives), gồm cả 5 mục tiêu cốt lõi và 4 mục tiêu chuyên môn. Người giám sát xác nhận thời gian và các mục tiêu qua công cụ trực tuyến của ACCA.
Đây là lý do một người có thể đỗ hết các môn mà chưa được gọi là hội viên. Theo thông cáo kết quả kỳ thi tháng 9/2026, 4.042 học viên đã hoàn thành toàn bộ phần thi trong kỳ này và chuyển sang tư cách affiliate, tức đã xong phần thi nhưng chưa phải hội viên.
2.4. Chương trình ACCA thay đổi thế nào từ năm 2027?
ACCA đã công bố chương trình mới áp dụng từ tháng 9/2027, giảm từ 13 xuống 11 môn thi và chỉ cần một môn tự chọn ở cấp chiến lược. Con số 11 tính cho người vào thẳng cấp Kiến thức; người chưa đủ điều kiện đầu vào học thêm cấp Nền tảng gồm 3 môn (F1–F3). Theo lịch của ACCA, kỳ tháng 6/2027 là kỳ thi cuối của cấp Kỹ năng ứng dụng và cấp chiến lược theo cấu trúc cũ; kỳ tháng 9/2027 là kỳ đầu tiên của cấu trúc mới. Các môn cấp Nền tảng (Foundations) và Kiến thức (Knowledge) mới bắt đầu từ tháng 7/2027.
| Cấu trúc hiện hành | Cấu trúc từ 2027 |
|---|---|
| FA, MA | K1 Kế toán tài chính, K2 Kế toán quản trị |
| LW (đang thuộc Kỹ năng ứng dụng) | K3 Luật kinh doanh (chuyển xuống cấp Kiến thức) |
| BT | Bỏ môn thi, thay bằng mô-đun Responsible Business Management |
| TX, FR, AA, FM, PM | E1 Thuế, E2 Báo cáo tài chính, E3 Kiểm toán, rủi ro và kiểm soát, E4 Tài chính và đầu tư, E5 Quản trị hiệu quả với phân tích dữ liệu |
| SBR, SBL | S1 (báo cáo kinh doanh và bền vững), S2 Lãnh đạo kinh doanh chiến lược |
| 2 trong 4 môn tự chọn | 1 trong 5 môn: SAA, SCF, STA, SPI và môn mới SDS (khoa học dữ liệu) |
EPSM sẽ không còn trong chương trình. Thay vào đó, mỗi cấp có một mô-đun bắt buộc gọi là Essential Employability Modules (EEM), tổng cộng bốn mô-đun tính cả cấp Nền tảng; ACCA lưu ý các mô-đun này không phải bản thay thế trực tiếp của EPSM. Yêu cầu 36 tháng kinh nghiệm vẫn giữ, nhưng bộ mục tiêu nghề nghiệp sẽ thay đổi. ACCA cho biết người đang học dở được ghi nhận phần đã hoàn thành và không phải thi lại phần tương đương.
Lưu ý: Nhiều bài viết tiếng Việt vẫn mô tả ACCA là "13 môn, 2 môn tự chọn" mà không nhắc đến chương trình mới. Người bắt đầu học từ cuối năm 2026 nhiều khả năng sẽ học một phần theo cấu trúc cũ và một phần theo cấu trúc mới, nên cần tra công cụ chuyển đổi (Transition Tool) của ACCA.
3. Điều kiện đăng ký, miễn môn và thời hạn
Điều kiện đăng ký tối thiểu của ACCA là hai chứng chỉ A-Level và ba chứng chỉ GCSE hoặc tương đương, thuộc năm môn khác nhau, trong đó có tiếng Anh và toán. Người chưa đáp ứng có thể bắt đầu từ chương trình nền tảng (Foundations in Accountancy), sau đó học tiếp. Bằng đại học hoặc văn bằng khác có được chấp nhận hay không thì tra trong cơ sở dữ liệu điều kiện đầu vào của ACCA.
Người đã học kế toán, tài chính có thể được miễn một số môn. Theo ACCA, học viên được miễn tối đa 9 môn, tức toàn bộ cấp Kiến thức ứng dụng và Kỹ năng ứng dụng; cấp chiến lược không có miễn môn. Số môn được miễn phụ thuộc chương trình đã học và tra bằng công cụ Exemptions Calculator trên trang của ACCA.
Ví dụ: Một sinh viên giả định tốt nghiệp chương trình kế toán được ACCA miễn 4 môn (BT, FA, MA, LW). Người này còn 9 môn phải thi theo cấu trúc hiện hành: 5 môn Kỹ năng ứng dụng và 4 môn chiến lược. Số môn được miễn trong ví dụ chỉ để minh họa cách tính; số thật phụ thuộc kết quả tra cứu của từng chương trình.
Về thời hạn, kết quả các môn cấp Kiến thức ứng dụng và Kỹ năng ứng dụng không hết hạn. Riêng cấp chiến lược áp dụng quy tắc 7 năm: kể từ khi đỗ môn chiến lược đầu tiên, học viên có 7 năm để đỗ hết các môn cấp này; môn nào đỗ quá 7 năm sẽ hết hiệu lực và phải thi lại.
4. ACCA có khó không? Tỷ lệ đỗ từng môn
Tỷ lệ đỗ do ACCA công bố cho thấy mỗi môn chỉ có khoảng 4–5 trên 10 thí sinh đạt. Ở kỳ thi tháng 9/2026, tỷ lệ đỗ dao động từ 41% (APM) đến 54% (TX), bình quân giản đơn của 11 môn là 47,5%. Kỳ này có 102.263 học viên đăng ký dự thi và 114.239 bài thi được hoàn thành, tức trung bình mỗi người thi khoảng 1,1 môn.

Một cách đọc sai phổ biến là nhân tỷ lệ đỗ của từng môn để ra "xác suất hoàn thành ACCA". Nếu mỗi môn có tỷ lệ đỗ 50% và 13 môn độc lập, phép nhân cho ra khoảng 0,012%, một con số không phản ánh thực tế. Tỷ lệ đỗ là tỷ lệ của một kỳ thi, không phải xác suất một người hoàn thành chương trình: thí sinh trượt có thể thi lại ở kỳ sau, kết quả các môn của cùng một người không độc lập, và số thí sinh mỗi kỳ gồm cả người thi lần đầu lẫn người thi lại.
5. ACCA và CPA khác nhau thế nào?
ACCA là tư cách hội viên của một tổ chức nghề nghiệp quốc tế, còn CPA thường chỉ chứng chỉ hoặc giấy phép do cơ quan có thẩm quyền của một quốc gia cấp. Tên "CPA" dùng cho nhiều thứ khác nhau: ở Việt Nam là chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp; ở Mỹ là giấy phép do hội đồng kế toán của từng bang cấp sau kỳ thi Uniform CPA Examination; CPA Australia lại là một hiệp hội nghề nghiệp giống ACCA. Bảng dưới so sánh ACCA với chứng chỉ kiểm toán viên Việt Nam, hai lựa chọn người làm kế toán, kiểm toán trong nước thường cân nhắc.
| Tiêu chí | ACCA | Chứng chỉ kiểm toán viên Việt Nam (CPA Việt Nam) |
|---|---|---|
| Đơn vị cấp | Hiệp hội ACCA (Anh) | Bộ Tài chính |
| Bản chất | Tư cách hội viên tổ chức nghề nghiệp | Chứng chỉ chuyên môn theo luật Việt Nam |
| Điều kiện dự thi | Hai A-Level và ba GCSE hoặc tương đương; không cần kinh nghiệm trước khi thi | Bằng đại học chuyên ngành phù hợp và tối thiểu 36 tháng làm tài chính, kế toán, kiểm toán tính từ khi tốt nghiệp |
| Số môn | 13 môn (11 môn từ 9/2027) | 7 môn, gồm 6 môn chuyên môn và ngoại ngữ trình độ C |
| Ngôn ngữ và chuẩn mực | Tiếng Anh; IFRS và chuẩn mực quốc tế | Tiếng Việt; chuẩn mực và pháp luật Việt Nam |
| Lịch thi | 4 kỳ mỗi năm, một số môn thi on-demand | Ít nhất một kỳ mỗi năm, vào quý III hoặc quý IV |
| Giá trị pháp lý tại Việt Nam | Không tự động cho phép ký báo cáo kiểm toán | Là điều kiện để đăng ký hành nghề kiểm toán |
Số môn và điều kiện dự thi của chứng chỉ kiểm toán viên lấy theo Điều 4 và Điều 6 Thông tư 91/2017/TT-BTC.
Hội viên ACCA lấy chứng chỉ kiểm toán viên Việt Nam thế nào?
Hội viên ACCA không phải thi đủ 7 môn mà chỉ thi sát hạch kiến thức pháp luật Việt Nam, theo Điều 10 Thông tư 91/2017/TT-BTC. Bài sát hạch để lấy chứng chỉ kiểm toán viên gồm năm phần: pháp luật kinh tế và Luật Doanh nghiệp; tài chính và quản lý tài chính; thuế và quản lý thuế; kế toán tài chính, kế toán quản trị; kiểm toán và dịch vụ đảm bảo. Bài thi làm bằng tiếng Việt trong 180 phút. Người đã đạt các kỳ thi phối hợp giữa Bộ Tài chính và ACCA được miễn phần pháp luật kinh tế và phần thuế, trong thời gian thỏa thuận hợp tác giữa hai bên còn hiệu lực.
Có chứng chỉ kiểm toán viên vẫn chưa đủ để ký báo cáo kiểm toán. Người đó còn phải đăng ký hành nghề kiểm toán theo Luật Kiểm toán độc lập và các thông tư hướng dẫn.
Lưu ý: Riêng chứng chỉ kế toán viên, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP (ban hành 18/5/2026, hiệu lực từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027) quy định không thực hiện việc thi và thi sát hạch cấp chứng chỉ kế toán viên theo Thông tư 91/2017/TT-BTC. Chứng chỉ kiểm toán viên không thuộc diện này. Nghị quyết có thể hết hiệu lực sớm hơn ở phần tương ứng nếu văn bản mới có hiệu lực trước ngày 28/02/2027 (Điều 7 khoản 4); người đọc cần kiểm tra quy định tại thời điểm đăng ký thi.
6. ACCA dành cho ai?
ACCA phù hợp nhất với người làm hoặc định làm kế toán, kiểm toán, báo cáo tài chính và tài chính doanh nghiệp, nhất là trong môi trường dùng IFRS. Nhóm này gồm sinh viên kế toán, kiểm toán; nhân viên công ty kiểm toán; kế toán và chuyên viên phân tích tài chính nội bộ (FP&A) tại doanh nghiệp có vốn nước ngoài hoặc tập đoàn phải lập báo cáo hợp nhất theo chuẩn quốc tế. Nền tảng của chương trình là báo cáo tài chính: cách lập, cách trình bày và cách kiểm tra.
ACCA ít trùng khớp với một số hướng khác:
- Phân tích đầu tư, quản lý danh mục: chương trình ACCA có định giá và tài chính doanh nghiệp, nhưng không đi sâu vào phân tích chứng khoán, quản lý danh mục và đạo đức nghề đầu tư như CFA.
Khác biệt về nội dung được trình bày trong bài CFA là gì?
- Quản trị rủi ro tài chính tại ngân hàng: các mô hình đo rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng nằm trong phạm vi của FRM hơn là ACCA.
Xem thêm: FRM là gì?
- Người cần ký báo cáo kiểm toán tại Việt Nam: ACCA có thể rút ngắn đường đi, nhưng vẫn cần chứng chỉ kiểm toán viên Việt Nam như mục 5.
Công việc hằng ngày của chuyên viên phân tích tài chính được mô tả trong bài Financial Analyst là gì?
7. Lưu ý khi tìm hiểu ACCA
Ba điểm người tìm hiểu ACCA hay gặp sai lệch là chi phí, số môn và kỳ vọng về việc làm.
7.1. Chi phí thay đổi theo thị trường và theo năm
ACCA thu nhiều loại phí: phí đăng ký, phí thường niên của học viên, phí miễn môn và phí thi từng môn; biểu phí khác nhau theo quốc gia và thay đổi hằng năm. Tổng chi phí còn phụ thuộc số môn được miễn, số lần thi lại và việc có học qua đơn vị đào tạo hay không. Các con số tổng chi phí trên mạng thường là ước tính của trung tâm đào tạo; nên đối chiếu biểu phí trên trang ACCA tại thời điểm đăng ký.
7.2. Thông tin về số môn có thể đã cũ
Từ năm 2027 chương trình có 11 môn, BT không còn là môn thi, LW chuyển xuống cấp Kiến thức và cấp chiến lược chỉ cần một môn tự chọn. Lời khuyên chọn môn tự chọn hay lộ trình học viết trước năm 2025 có thể không còn đúng.
7.3. Không có cam kết về việc làm hay thu nhập
ACCA là một chuẩn về kiến thức và kinh nghiệm được nhiều nhà tuyển dụng biết đến, nhưng không bảo đảm vị trí hay mức lương cụ thể. Kết quả nghề nghiệp phụ thuộc kinh nghiệm thực tế, kỹ năng ngoại ngữ, thị trường lao động và loại doanh nghiệp.
8. Câu hỏi thường gặp
Học ACCA mất bao lâu?
ACCA không quy định thời gian hoàn thành cố định. Hai ràng buộc chính là tối thiểu 36 tháng kinh nghiệm để thành hội viên và quy tắc 7 năm ở cấp chiến lược. Thời gian thực tế phụ thuộc số môn được miễn, số môn thi mỗi kỳ và kết quả từng kỳ.
Bằng ACCA có thời hạn không?
Kết quả các môn ở hai cấp đầu không hết hạn, còn các môn cấp chiến lược chịu quy tắc 7 năm. Sau khi thành hội viên, tư cách hội viên được duy trì khi đóng phí hằng năm và đáp ứng yêu cầu CPD.
ACCA và CFA khác nhau thế nào?
ACCA tập trung vào kế toán, kiểm toán, thuế và báo cáo tài chính; CFA tập trung vào phân tích đầu tư và quản lý danh mục. Hai chương trình có phần giao nhau ở phân tích báo cáo tài chính và định giá.
Kết luận
ACCA là tư cách hội viên của Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc, đòi hỏi đỗ các môn thi, hoàn thành mô-đun đạo đức và có 36 tháng kinh nghiệm được xác nhận. Chương trình đang chuyển từ 13 sang 11 môn từ tháng 9/2027, nên người mới bắt đầu cần đọc thông tin chính thức của ACCA thay vì các bài tổng hợp cũ. Tại Việt Nam, ACCA không thay thế chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp, nhưng giúp hội viên chỉ phải thi sát hạch pháp luật Việt Nam thay vì thi đủ 7 môn.
Nguồn tham khảo
- ACCA, About us (số hội viên, học viên, năm thành lập): https://www.accaglobal.com/gb/en/about-us.html
- ACCA, ACCA Qualification structure and requirements: https://www.accaglobal.com/uk/en/student/getting-started/acca-qualification-structure.html
- ACCA, Practical experience requirement (PER): https://www.accaglobal.com/in/en/student/practical-experience-per.html
- ACCA, FAQs on the future ACCA Qualification: https://www.accaglobal.com/gb/en/help/future-qualification.html
- ACCA Việt Nam, Supporting your transition – ACCA Qualification students: https://www.accaglobal.com/vn/en/campaigns/accountancy-redefined/future-acca-qualification/supporting-your-transition/acca-qualification-students.html
- ACCA, Future ACCA Qualification timeline: https://www.accaglobal.com/gb/en/campaigns/accountancy-redefined/future-acca-qualification/timeline.html
- ACCA, Time limits (quy tắc 7 năm): https://www.accaglobal.com/gb/en/student/getting-started/rules-and-regulations-for-students/time-limits.html
- ACCA, How do I apply to be an ACCA student? (điều kiện đăng ký): https://www.accaglobal.com/sg/en/help/registration.html
- ACCA Việt Nam, Exam sessions: https://www.accaglobal.com/vn/en/help/exam-sessions.html
- ACCA, kết quả kỳ thi tháng 9/2026: https://www.accaglobal.com/gb/en/news/2026/October/Sept-exams.html
- ACCA, CPD quick guide: https://www.accaglobal.com/content/dam/ACCA_Global/Members/Doc/cpd/cpd-quick-guide.pdf
- Bộ Tài chính, Thông tư 91/2017/TT-BTC về thi, cấp, quản lý chứng chỉ kiểm toán viên và chứng chỉ kế toán viên (văn bản tại VCCI): https://vanban.vcci.com.vn/thong-tu-912017tt-btc-cua-bo-tai-chinh-quy-dinh-ve-viec-thi-cap-quan-ly-chung-chi-kiem-toan-vien-va-chung-chi-ke-toan-vien
- Chính phủ, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP (văn bản tại LuatVietnam): https://luatvietnam.vn/dat-dai/nghi-quyet-6618-2026-nq-cp-phan-quyen-cat-giam-don-gian-hoa-thu-tuc-hanh-chinh-435112-d1.html
Đọc tiếp: Báo cáo tài chính là gì?